Khi Batsana vào buồng toa xe, ở đó đã có hai hành khách đang
mê mải chuyện trò với nhau. Một trong hai người rõ ràng là người vùng quê,
người kia là người thành thị. Batsana chào hỏi họ, quẳng cái túi vào ngăn hành
lý, ngồi xuống và chúi mũi vào tờ báo.
Sau khi Bulika chết, giáo sư ra lệnh không xếp bệnh nhân nào
vào phòng Batsana và cha đạo, còn chiếc giường trống thì đem đi, để nó khỏi gợi
cho hai người bệnh những ý nghĩ buồn phiền. Nhưng cái chỗ bỏ trống lại gây nên
cảm giác nặng nề hơn nhiều so với chiếc giường không.
Sang ngày thứ hai mươi hai, giáo sư cho phép Batsana trở
mình trên giường. Bấy giò ông có thể nằm nghiêng, tay chống đầu và quan sát cả
hai người nằm cùng phòng, trong tất cả vẻ rạng rỡ của họ. Rồi theo chỉ định của
bác sĩ, ông phải tập thể dục chữa bệnh như thế này: trong hai tuần lễ, ông phải
nắm chặt hai bàn tay vào, rồi lại xòe tay ra.
Bảy ngày bảy đêm Batsana len lỏi trên hoang mạc cháy nắng
trơ trụi. Hai ngày đầu, ông đi bộ, rồi lê bằng đầu gối, hai ngày sau ông bò. Khi
đã suy kiệt, môi nứt nẻ, ông ngã sấp mặt xuống cát vàng nóng bỏng và cảm thấy
cái chết gần kề, ông nằm ngửa lên, giương cặp mắt mờ đục nhìn mặt trời và lần
đầu tiên trong đời, ông buột miệng oán trách vầng sáng kia.
Cái buồng bệnh ba giường thấm đượm mùi iôđôfooc lẫn với mùi cồn, mùi long não và mùi hơi ẩm của sàn nhà
mới lau chùi. Để khỏi ngạt thở, bằng một cử động thận trọng Batsana kéo chăn
che kín mũi, rồi cũng thận trọng như thế, ông tự xem mạch của mình.
Quy luật của Muôn Đời là một tác phẩm nổi tiếng của Dumbatzé. Nhân
vật chính trong tác phẩm là Batsana, một nhà văn nhà báo lớn, Câu chuyện diễn
ra khi ông bị nhồi máu cơ tim, phải nằm trong bệnh viện. “Con người ta cần ốm nặng ít nhất một lần
trong đời. Như vậy sẽ có dịp phân tích và đánh giá lại toàn bộ quãng đường đã
qua..” (Lời Batsana). Thân thể nằm bất động trên gường bệnh, bằng suy
tưởng, hồi ức, bằng trò chuyện với 2 người bệnh cùng phòng là Đức Cha Iôram và
bác thợ giày Bulika, Batsana tìm lời giải đáp cho những câu hỏi: Ta sinh ra đời để làm gì? Hạnh phúc là thế
nào? Bản chất của cái Thiện là gì? Cuối cùng ông đã tìm ra câu trả lời: Đó
chính là Quy luật của Muôn đời.
Hai giờ đồng hồ sao
mà trôi qua nhanh thế, chưa đủ thời gian để nói hết được về bạn bè và họ hàng
(luôn luôn có rất nhiều chuyện về họ) thì bà chị dâu đã nhìn thấy Jo đang đi
tới:
Bà Aivy kêu lên:
- Trở lại rồi! Nhanh
lên! Hãy nói cho chúng tôi biết kết quả nào.
Ông Ruggles nói:
- Rất tốt! Tẩm ngẩm
tầm ngầm mà đấm chết voi đấy! Charlie đã đoạt giải nhất. Một người trọng tài
thích con Bernard Shaw vô cùng. Bây giờ phải nói đến chuyện ăn một tí gì chứ.
Rosie, họ còn chờ ngoài kia kìa. Các con đâu cả?
Ngày Chủ nhật những
đứa trẻ nhà Ruggles đã làm một việc chưa từng thấy: chúng mặc quần áo như ngày
thường khi đi đến lớp học Chủ nhật. Khi thấy chúng đi qua cửa sổ, bà Smith -
người hay thọc mũi vào mọi chuyện - đã nhận xét điều này với chồng. Bà kêu lên:
- Cái gì xẩy ra đấy!
Mẹ chúng bị ốm chăng. Ông thấy thế nào!
Chồng bà nói:
- Chắc là bà ta phát
cuồng lên vì được đền ơn đấy! Tôi đã nghe nói về những điều như thế xẩy ra
trước đây - những người thắng giải các cuộc đua lớn và những việc tương tự như
thế - Họ bị choáng đầu.
Dù đã có vợ và bẩy
đứa con, ông Ruggles vẫn là người rất yêu đời. Khi gió đông thổi về làm bay
lung tung rác rưởi trong các thùng rác của ông, vào cả mắt mũi, ông có bực tức
thật. Nhưng chỉ một lát thôi. Chỉ cần là ông có việc làm, gia đình ông mạnh
khỏe, hạnh phúc, ông có thể hút cái tẩu thuốc của ông và làm vườn, gặp các bạn
bè tuần lễ một hai lần ở câu lạc bộ Người Lao Động, mơ tới con heo của ông,
giải trí trong những ngày nghỉ, thế là ông chẳng muốn gì hơn.