Người Ở Đâu Về
(Wo warst du, Adam)
Heinrich Theodor Böll
Nobel 1972
Người dịch: Lý Quốc Sinh.
Nhà xuất bản Nguồn Sáng, Sài Gòn - 1972
I
Trước hết, đó là một khuôn mặt lớn, vàng vọt
và bi đát, lướt qua trước mặt họ. Đó là bộ mặt của ông tướng. Ông tướng có vẻ
mệt nhọc. Ông ta vội vàng mang ra trước mặt một ngàn người này cái đầu ông với
quầng mắt thâm, tròng mắt vàng vì sốt rét, cái miệng nhẽo, cặp môi mỏng của
những người đang hồi đen đủi. Khởi đầu từ gốc tay phải của đám quân tập họp đầy
bụi bậm, ông ta lần lượt nhìn họ từng người, thẳng vào mắt họ, một cách buồn
rầu; ông ta đổi hướng uể oải, không có vẻ gì hăng hái, và tất cả bọn họ đều
ngầm chú ý tới một điểm: trên ngực ông thì đủ cả các huy chương, chẳng thiếu
chiếc nào, lấp lánh ánh vàng, ánh bạc, nhưng nơi cổ ông không đeo gì cả, không
có huy chương gì cả. Và tuy rằng họ đã biết là một tấm bội tinh ở nơi cổ một
ông tướng chẳng có quan trọng mấy nỗi, họ cũng thấy hơi khó chịu là ông ta
không có. Cái cổ nhà tướng vàng vọt và thiếu huy chương ấy làm họ liên tưởng
tới những trận đánh thua, những cuộc rút lui không nổi, những lời nói nặng nề
và chua chát mà các sĩ quan cao cấp trao đổi với nhau, những cuộc điện đàm bóng
gió, những vụ thay đổi chỉ huy. Cái cổ ấy khiến họ liên tưởng tới một ông già
mắt nhìn mệt mỏi và tuyệt vọng, lúc chiều tối, cởi áo khoác ra, ngồi ghé xuống
giường với đôi cẳng gầy guộc và thân hình kiệt quệ vì cơn sốt, để uống một chút
rượu mạnh. Bọn họ gồm có ba nghìn ba trăm ba mươi ba người để họ tới thanh tra;
họ cùng có một cảm giác kì quặc lẫn lộn buồn, thương, lo, giận: giận khi nghĩ
đến cuộc chiến tranh này đã kéo dài quá lâu, quá lâu đến nỗi cái cổ một ông
tướng mà dám để trần không đeo huy chương thường lệ.
